Nico van den Berge is correspondent voor het Reformatorisch Dagblad in Midden-Afrika.
KONY LEGT ZIJN KAARTEN OP TAFEL
12-04-2008
| door : Nico van den Berge
| Categorie: Algemeen
0
Rebellenleider Joseph Kony die met zijn Verzetsleger van de Heer (LRA) twintig jaar lang op gruwelijke wijze huis heeft gehouden in het noorden van Uganda en de laatste jaren ook in het zuiden van Sudan, het noordoosten van Congo en het zuidoosten van de Centraal Afrikaanse Republiek wil alleen zijn rebellenbestaan opgeven als hij in ruil daarvoor een prettig leven krijgt. Afgelopen donderdag kreeg anderhalf jaar vredesonderhandelingen een onthutsende ontknoping op een afgelegen grasveld in de jungle op de grens van Zuid-Sudan en Congo. Op die plek zou Kony zijn handtekening zetten onder een vredesverdrag met de Ugandese regering, maar het liep anders.Het grasveld was in enkele weken voorafgaand aan de ondertekeningsceremonie omgetoverd tot een picknickplek, inclusief tenten en een warm buffet, een paradijselijke oase in de omringende jungle. Dat was gedaan voor de honderden gasten die op uitnodiging van de zuidsudanese regering (die de vredesbesprekingen faciliteert) getuige mochten zijn van het feestelijke sluitstuk van anderhalf jaar onderhandelen. Kony kwam echter niet opdagen. De tientallen ingevlogen journalisten schreven artikelen over een chaotische ontrafeling. Hoofdonderhandelaar David Matsanga van de rebellen nam acuut ontslag met de woorden: "Ik wil niet langer werken voor deze liegende Kony." Kony had hem immers beloofd te tekenen. Matsanga voelde de ontknoping als een persoonlijke afgang. Hij vond dat hij tijdens de uitputtende onderhadelingen het onderste uit de kan had gehaald voor ‘zijn' rebellenleider en nu liet die hem voor het oog avn de wereld zitten.Leden van de Ugandese onderhandelingsdelegatie vlogen vrijdag terug naar de hoofdstad Kampala van Uganda. De ondertekeningsceremonie is voor onbepaalde tijd uitgesteld. Volgende week dinsdag loopt echter het afgesproen staakt-het-vuren tussen de Ugandese regering en de rebellen af. Wie weet wat er dan gaat gebeuren. Kony legde vrijdag via een woordvoerder zijn kaarten op tafel. De woordvoerder zei dat Kony het vredesverdrag niet had getekend, omdat hij zich "zorgen maakt over zijn veiligheid en financiën" als hij nu het vredesverdrag zou tekenen.‘Veiligheid en financiën' betekenen natuurlijk dat Kony niet in de gevangenis terecht wil komen en dat hij ook geen geldzorgen wil hebben. In feite wil hij dus alleen de wapens neerleggen als hij in ruil daarvoor een veilige plek krijgt om te wonen en voldoende geld om behoorlijk te leven. En dat is nu precies het cruciale punt geweest tijdens de hele onderhandelingsperiode. De internationale gemeenschap eiste bij monde van het Internationaal Strafhof in Den Haag dat Kony voor een bevoegde en kundige rechtbank verantwoording af moest leggen voor de oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid waarvan hij beschuldigd wordt. Zo'n rechtszaak gaat ongetwijfeld leiden tot een lange gevangenisstraf en tot het tot in detail openbaar komen van alle misdaden van en onder gezag van Kony.Op zich is het niet overwacht dat Kony liever een probleemloos leven tegemoet ziet in plaats van een vernederende rechtsgang en een lange gevangenisstraf. Maar de Ugandese regering kan hem dat nooit garanderen, want dan zou de regering alle internationale krediet verliezen. Het verdesproces in Uganda lijkt dus een met een grote knal tot stilstand te komen. De motor ontploft vlak voor de eindstreep en toen de deur van de auto open ging, bleek Kony er niet eens in te zitten. In feite heeft hij de hele onderhandelingsperiode niet echt meegedaan. Het belangrijkste deel van de onderhandelingen ging immers over de wijze van berechting die Kony en enkele van zijn commandanten zouden moeten ondergaan, na ondertekening van het vredesverdrag. Maar Kony wilde helemaal geen rechtszaak, geen straf. Dat heeft hij er nu niet voor over en dat heeft hij er nooit voor over gehad. De grote vraag is: Wat gaat er nu gebeuren? Gaat Kony nog even door met onderhandelen, of gaat hij terug het bos in om via nieuwe bloedbaden de druk op het Internationaal Strafhof op te voeren? Hoe gaat de internationale gemeenschap reageren als de LRA weer gaat zorgen voor heel veel ellende in Uganda, of in de buurlanden Sudan, Congo en de Centraal Afrikaanse Republiek? Gaat de internationale gemeenschap zwichten voor het argument dat het bloedvergieten alleen zal stoppen als Kony een vrije aftocht en een prettig leven krijgt?Of gaat Kony in het zuidoosten van de wetteloze Centraal Afrikaanse Republiek, waar hij zich nu schijnt te gaan vestigen, een huurlingenleger starten. Een legertje oorlogsharde soldaten die door foute Afrikaanse staatshoofden of eigenaren van grote ondernemingen ingehuurd kan worden voor het opknapen van bloederige klusjes? Dat zou dan het eerste professionele huurlingenleger zijn dat voor een groot deel bestaat uit ontvoerde kinderen.Wat gaat er überhaupt gebeuren met de 150 tot 3000 ontvoerde mannen, vrouwen en kinderen die volgens uiteenlopende schattingen nog ‘in bezit' van Kony zouden zijn?
