|
|
|
|
|
|
|
|
| Naam: | Nico van den Berge |
|
| Functie: | RD-correspondent in Midden-Afrika |
|
| Omschrijving: |
Nico van den Berge is correspondent voor het Reformatorisch Dagblad in Midden-Afrika. |
|
|
|
De erfenis van Kony |
|
| 03-04-2008
| door : Nico van den Berge
| Categorie: Algemeen
|
|
0 |
|
|
DE ERFENIS VAN KONY
Vandaag met enkele slachtoffers gesproken van Joseph Kony. Dat wil zeggen van het rebellenleger waarvan hij de leider is, het Verzetsleger van de Heer, op z'n Engels the Lord's Resistance Army (LRA). Dat leger is natuurlijk niet van de Heer, maar van Joseph. Hij is de Grote Generaal, het brein achter de sinds 1986 afschuwelijk succesvolle stratgie van de LRA.Zijn strijders werden opgedeeld in kleine eenheden die voortdurend rondliepen door de wildernis van het noorden van Uganda en het zuiden van Sudan. Voortdurend speelden de kleine eenheden een kat-en-muis-spel met het Ugandese regeringsleger (UPDF). Ze vielen een dorp aan, stalen voedsel, en trokken weer verder. Altijd met het UPDF op de hielen of in helicopters boven hun hoofden, maar door de enorme afstanden die de eenheden te voet per dag aflegden door voor hen bekend terrein, konden ze meestal ontkomen. Bij één van die aanvallen werd John Ochola gekidnapt. De LRA ontvoerde op grote schaal mensen voor twee redenen: die mensen moesten de gestolen goederen sjouwen en (te vaak zeer jonge) jongens en meisjes dienden als nieuwe recruten, zodat het de LRA nooit aan strijders ontbrak. Veel meisjes dienden bovendien als seksslavinnen.John moest goederen sjouwen, maar werd al snel apart genomen, omdat de rebellen dachten dat hij lid was van een lokale verdedigingseenheid. ‘Dat was ik helemaal niet', zegt John voor zijn hutje aan de rand van het stadje Kitgum. ‘Toch bleven de rebellen volhouden dat ik hun vijand was. Dat ik tegen hen had gevochten en dat ik daarom gestraft moest worden.' John werd twee lange nachten volledig in elkaar gebeukt. Op de ochtend na de tweede nacht werd hij met twee meisjes apart genomen. Hij huilde van de pijn toen zijn vingers werden afgesneden. Daar bleef het niet bij. Ook zijn oren, neus en lippen werden afgesneden. De meisjes kregen een briefje mee en hen werd bevolen om de zwaar gewonde John naar een ziekenhuis te brengen. De meisjes werden dus in feite vrijgelaten. John ook, maar zijn leven was voorgoed verwoest.In de brief stond dat iedere jongen en man die lid zou worden van de lokale verdedigingseenheid, net zo zou worden toegetakeld als John. Een zeer zichtbare boodschap. Tijdens het interview probeerde ik zo neutraal mogelijk naar John te kijken, maar het valt niet mee om zo'n gehavend gezicht te zien. Één neusvleugel is voor de helft blijven zitten, de rest is weg. Ik keek dus direct in zijn neusgaatjes. Zijn hoofd ziet er gek plat uit, zo zonder oren. Zijn lippen zijn via plastische chirurgie redelijk teruggetoverd, maar zijn mond is wel een stukje kleiner geworden. Zijn handen zijn meer een soort prikvorken met zwarte uiteindjes.Het was de tweede keer dat ik John interviewde. Hij vertelde zijn verhaal zoals hij het mij ook in december 2005 vertelde. Hij legt er de nadruk op dat hij, doordat hij christen is geworden, nu van harte bereid is om de daders te vergeven. Als Kony vrede sluit met de Ugandese regering, zal John hem van harte vergeven en welkom heten. Een jaar gelden werd John geïnterviewd door een Ugandese journalist die soms als free lancer voor de BBC werkt. Toen John zijn interview op het internet teruglas, zag hij tot zijn ontzetting dat zijn woorden volledig verdraaid waren. Volgens de BBC free lancer zou hij hebben beweerd de LRA nooit te zullen vergeven. Ook zijn ontvoeringsverhaal dat op zich al verschrikkelijk genoeg is, was sterk aangedikt. Die vervalsing zorgde ervoor dat John binnen zijn eigen gemeenschap een deel van zijn geloofwaardigheid verloor. Er waren zelfs buitenlanders die John geregeld sponsorden, die naar aanleiding van het BBC interview stopten met hun steun.John is nu nog steeds straatarm. Met zijn vrouw en drie kinderen overleeft hij in zo'n typisch Afrikaans hutje van moddermuren en een rieten dak. Zelfs dat eenvoudige huisje is niet zijn eigendom. Hij huurt het voor vier euro per maand. Veel beter is het afgelopen met Agnes. Ik sprak haar toen het al donkeer was, want ze moest haar werk afmaken, voordat ze tijd had voor mij. Agnes is heeft rechten gestudeerd en is nu een professioneel mensenrechtenactivist.Het besluit om rechten te gaan studeren is een direct gevolg van haar ontvoering door de LRA in 1996. Zij is één van de Abokemeisjes over wie de Belgische journalist Els de Temmerman haar boek De Meisjes Van Aboke heeft geschreven. In het boek heet Agnes Ellen. De dertienjarige Agnes zat op een kostschool voor voortgezet onderwijs bij het dorpje Aboke. Daar had ze een goede tijd, totdat op een nacht de LRA de school aanviel. Het belangrijkste doel van de aanval was om zoveel mogelijk van de meisjes te ontvoeren. In totaal werden 139 meisjes gekidnapt. ‘Onze handen werden op onze ruggen gebonden en we moesten in een lange, rechte lijn heel snel met de rebellen meelopen. Zij liepen gewapend aan de zijkant van ons, zodat ontsnappen niet mogelijk was.' De volgende dag om 13.00uur voegde zich de hoofdzuster van het klooster waarvan de kostschool een onderdeel is, zich bij hen. Zij was hen gevolgd en pleitte urenlang met de leider van deze groep rebellen voor de vrijheid van haar kinderen. Uiteindelijk kreeg ze het voor elkaar dat alle meisjes, op dertig na, met haar mee terug mochten. Agnes was één van de dertig.Ze heeft nog drie maanden met de rebellen meegelopen. Tijdens die tijd heeft ze mee moeten werken aan de moord op een meisje dat probeerde te ontsnappen. Het meisje moest met brandhout kapotgeslagen worden. Toen ik vroeg waar Agnes het meisje had geslagen, veranderde de blik in haar ogen. Na al die jaren was dat nog steeds een onverwerkt ogenblik. ‘Dat wil ik niet zeggen', zei ze.Een dag voordat Agnes zou worden toegewezen als vrouw aan de commandant die direct onder leider Kony stond, ontsnapte ze. Terug in de maatschappij besloot Agnes dat het haar levensdoel zou worden om te voorkomen dat mensen net zulk leed zouden moeten ondergaan als zij. Ze koos voor een rechtenstudie, om mee te helpen met het tijdig ontmaskeren van foute mensen. Op die manier hoopt ze erger te kunnen voorkomen. Vorig jaar liep ze enkele maanden stage bij (jawel) het Inetrnationaal Strafhof in Den Haag. ‘Ik zag een advertentie en solliciteerde gewoon.' Eind april hoort ze of ze sponsoring krijgt voor een studie aan de Universiteit van Utrecht: Internationale Wetgeving voor Mensenrechten en Strafrecht. Toemaar. Deze Acholi-dame gaat het helemaal maken. Zo kort als ze is, zo lang is haar uithoudingsvermogen. Als Kony nog lang genoeg het vredesverdrag met Uganda niet tekent en pas over een aantal jaar uit de bush komt om voor de rechters van het Internationaal Strafhof te verschijnen, moet hij niet vreemd opkijken als hij daar Agnes tegenover zich ziet.Morgen een gesprek met de Anglicaanse bisschop Macleod Ocholi van Kitgum. Hij verloor in 1997 zijn vrouw door toedoen van de LRA, maar hij was en blijft een vooraanstaande vredestichter. Hij wil de LRA vergeven. Dat is krachtiger en helender dan veroordelen, vindt hij. Verder een gesprek met een moeder die jarenlang haar gezin bijeen heeft proberen te houden in een vluchtelingenkamp.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
